“Durf te benoemen wat je ziet” artikel uit Xpertnieuws van Markant, centrum voor mantelzorg.

In de trainingen voor professionals en vrijwilligers werd geoefend met lastige mantelzorgsituaties, op basis van casuïstiek die deelnemers zelf inbrengen. Die situaties werden uitgespeeld, met trainingsacteur Marije Zuidervaart in de rol van mantelzorger of verzorgde. Marije: “Doordat je die rol speelt, ervaar je ook hoe het gesprek voelt. Van daaruit kun je dan reageren.” De professional merkt tijdens het oefenen meteen wat het effect is van zijn communicatie, en kan, anders dan in het gewone leven, de situatie nog een keer over doen en het op een andere manier proberen.

Wat Marije opviel, is dat iedereen het lastig vond om het beestje bij de naam te noemen. Marije: “Zelfs als de verzorgde zichtbaar een blauw oog had.” Vaak bewogen deelnemers omzichtig, met een grote bocht naar het onderwerp toe. Om vervolgens in vage bewoordingen te blijven steken. Marije: “Als je gesprekspartner iets pijnlijks aan de orde wil stellen, voel je dat. En als het maar duurt en duurt……dat levert spanning op! Niet te lang wachten dus. En durf te benoemen wat je ziet. Het is heel raar voor iemand met een blauw oog, als de gesprekspartner daar niets over zegt.”

Waar komt die voorzichtigheid vandaan? Marije: “Schroom, denk ik. Angst, dat je valse beschuldigingen uit. Maar ook angst dat je iets losmaakt wat misschien heel heftig kan zijn. En dat je daar zelf misschien niet tegen kunt.” Ze laat de deelnemers ervaren hoe het ook anders kan. Door te benoemen wat je ziet, door te luisteren en ruimte te geven aan het verhaal van de ander. “Vanuit mijn rol als mantelzorger of verzorgde kan ik dan ook laten zien dat het voor de verzorgde of mantelzorger weliswaar verdrietig en pijnlijk is om erover te praten, maar dat zij zich ook opgelucht voelen en niet meer alleen.”

Wat Marije opviel was de grote behoefte bij professionals en vrijwilligers om te oefenen. “Daar is normaal geen tijd en ruimte voor.” Bij verschillende deelnemers zag ze het kwartje vallen. “Door te oefenen kunnen we ervoor zorgen dat professionals en vrijwilligers in dit soort situaties in de toekomst met meer vaardigheden en vertrouwen tegemoet gaan.”

Drie tips van Marije

1. Laat af en toe stiltes vallen
“Voorkom dat je zelf de hele tijd aan het praten bent. En geef de ander (van wie je wat wilt weten) de ruimte.”
2. Niet veroordelen
“Het is heel fijn als een hulpverlener open luistert, zonder te veroordelen. ”
3. Vraag toestemming om erover te praten
“Het werkt goed als je toestemming vraagt: ‘Ik zie dat u blauwe plekken heeft. Daar wil ik het graag met u over hebben. Mag ik u daar wat over vragen?’.”